De kunst van bodycasting en lifecasting

Mijn eigen weg als kunstenaar

Als kunstenaar heb ik mijn eigen weg moeten vinden. Een weg zonder vastomlijnd kader of opgelegde visie. Daar ben ik trots op. Juist doordat ik niet ben gevormd binnen een vast systeem, heb ik mijn eigen beeldtaal, mijn eigen tempo en mijn eigen kijk op lichaamskunst kunnen ontwikkelen. Dat betekent niet dat ik heb stilgestaan. Ik heb gestudeerd, gereisd en in de loop der jaren verschillende opleidingen en trainingen gevolgd, zowel in binnen als buitenland, allemaal gericht op bodycasting en aanverwante technieken. Elke stap en verdieping heeft mij geholpen om mezelf technisch én artistiek te verbeteren. Die autonome ontwikkeling vormt de basis van mijn werk vandaag.
Tegelijkertijd heb ik mijzelf echt moeten losmaken van de techniek om deze volledig eigen te maken en naar mijn hand te zetten. Bodycasting bestaat al eeuwen en wordt vaak gezien als iets uitvoerends. Je maakt een mal van een lichaam, je vult die, en klaar. Alsof het eindresultaat daarmee vastligt. Maar zo werkt het proces voor mij al heel lang
niet meer.

De jaren van werken in opdracht

In mijn beginjaren, grofweg tussen 2005 en 2012, werkte ik bijna uitsluitend in opdracht. Een klant kwam bij mij met een concrete wens en ik voerde die uit. Ik maakte lichaamsafgietsels zoals ze gevraagd werden, met aandacht, zorg en technische precisie. Het was degelijk vakwerk, maar het proces was vooral dienstbaar. Ik beschouwde mezelf in die periode eerder als een uitvoerend maker dan als een autonoom kunstenaar. Het resultaat was grotendeels voorspelbaar en direct verbonden aan de vraag van de opdrachtgever.

De verschuiving naar autonomie

Rond 2012 en 2013 begon daar langzaam iets in te verschuiven. Niet abrupt, maar bijna ongemerkt. Ik ging beter kijken. Niet alleen naar wat een klant letterlijk vroeg, maar naar wat er onder die vraag lag. Naar emotie, betekenis, herinnering, verlies of verbinding. Tegelijkertijd stelde ik mezelf steeds vaker een andere, misschien wel spannendere vraag. Wat wil ík eigenlijk maken? Wat wil ik toevoegen? Wat wil ik vertellen met mijn werk?
Die innerlijke dialoog creëerde ruimte. Ruimte om af te wijken van de opdracht zonder haar geweld aan te doen. Ruimte om te verfijnen, te bewerken, weg te laten of juist toe te voegen. Ik begon te experimenteren met meerdere afgietsels, tweede, derde en zelfs vierde opgietingen. Het oorspronkelijke lichaam werd steeds minder het eindpunt en steeds meer het begin van een proces.

Het ontstaan van een eigen beeldtaal

Mijn sculpturen begonnen los te komen van het model. Ik boetseerde, sneed, hakte, vervormde, verzachtte en versterkte vormen. Soms bleef er nog maar weinig over van de oorspronkelijke afdruk, behalve een herinnering aan een vorm, een beweging of een gevoel. Wat ontstond, was geen reproductie meer, maar een eigen beeldtaal. Mijn beeldtaal.
De sculpturen die daaruit voortkwamen, kregen aandacht. Steeds meer mensen toonden interesse in een vrij werk van mijn hand. Dat blijft me verbazen en maakt me soms zelfs nederig. Dat er mensen zijn die mijn gedachten en creaties mooi vinden, begrijpen en willen kopen. Het is bijzonder om te ervaren dat mijn werk niet alleen gezien wordt, maar ook begrepen en geliefd is. Het voelt als een stille bevestiging van het pad dat ik heb gekozen.

Vrij werk en werk in opdracht

Vandaag bestaat mijn werk ongeveer voor de helft uit vrij werk en voor de helft uit werk in opdracht. Dat evenwicht voelt heel natuurlijk. Er zijn nog steeds veel mensen die bij mij komen met de wens om een persoonlijk, eigen beeld te laten maken, en met liefde maak ik ook sculpturen in opdracht. Dat kan zowel met de opdrachtgever zelf als met een model. Inmiddels werk ik met een zorgvuldig opgebouwd modellenbestand, waardoor ik gericht kan kiezen wat past bij een idee of een vorm.
Wat de aanleiding ook is, ik blijf altijd werken vanuit mijn eigen signatuur. Die stijl heeft zich door de jaren heen gevormd en is herkenbaar geworden. Juist daarbinnen ontstaat de vrijheid om maatwerk te leveren. Ik vind het bijzonder dat mensen mij het vertrouwen geven om hun verhaal, hun lichaam of hun idee in mijn beeldtaal te vertalen. Het laat zien dat ambacht en autonomie naast elkaar kunnen bestaan, zonder elkaar te beperken.

Kennis doorgeven en begeleiden

Daarnaast vind ik het bijzonder waardevol dat ik de techniek die ik in de afgelopen jaren zo zorgvuldig heb verfijnd en ontwikkeld, mag doorgeven aan anderen. Samen met mijn man heb ik in 2017 de Bodycasting Academy opgericht. Een academie waarmee we wereldwijd mensen opleiden en laten kennismaken met bodycasting en lifecasting, materialen en mogelijkheden. Veel deelnemers hebben de wens om in hun eigen regio of land een bodycastingatelier of galerie te starten. Ik beweeg daarin graag mee, denk mee en probeer mensen te enthousiasmeren voor dit vak.
Tegelijkertijd ben ik me er zeer van bewust dat ik inmiddels ruim twintig jaar ervaring meebreng, terwijl veel deelnemers nog aan het begin staan van hun zoektocht. Dat is een waardevolle zoektocht en ik begeleid mensen daarin met eerlijkheid en aandacht. Soms blijkt onderweg dat het vak complexer of intensiever is dan vooraf gedacht. Juist daarom is er binnen de Academy ruimte om te observeren, vragen te stellen, mee te denken en te verdiepen. We werken regelmatig met modellen en bieden verschillende modules aan waarin deelnemers stap voor stap groeien in kennis, vaardigheden en, misschien wel het belangrijkste, in vrijheid van denken en het zien van mogelijkheden.

Waar techniek eindigt en kunst begint

Dat mensen mijn werk inmiddels herkennen, volgen en waarderen, voelt als een bevestiging. Niet alleen van mijn kunnen, maar vooral van mijn ontwikkeling. Binnen een ambacht kun je groeien naar een autonoom kunstenaarschap. Het kan verdiepen, transformeren en je losmaken van een oorspronkelijke functie, of dat nu materiaal, techniek of doel is. En soms, heel geleidelijk, groeit het uit tot kunst.

Liefs, Petra

• rca.ac.uk
• milanartinstitute.com
• bodycasting.academy